پاسخ دانشمندان به هاوکینگ
هاوکینگ  بعد از انکار خدا در مقابله با  تنظیم دقیق کیهانی یا همان اصل آنتروپیک ، فرضیه جدیدی بنام جهان های موازی در کتاب "طرح بزرگ" ابداع کرد و اصرار داشت که احتمال وجود این جهان ها مساوی با وجود این جهان هاست که این سخن نه تنها قابل پذیرش نیست بلکه با انتقادات فراوانی هم  رو به رو شده است . حتی اگر فرض کنیم تعداد جهان های ادعایی هاوکینگ یعنی ده به توان پانصد جهان دیگر (برای درک این عدد توجه داشت باشید که کل  اتم های جهان ما ده به توان هشتاد است )  وجود داشته باشد باز هم مسئله نیاز این جهان به خالق همچنان پابرجا است زیرا هاوکینگ فقط یک قدم بسمت عقب رفته است  و برای توجیه تنظیم شدگی یک جهان به ده به توان پانصد جهان فرضی دیگر متوسل شده است!!! به سراغ منابع میرویم:.....
  نقد استیون هاوکینگ
دوایت گارنر پژوهشگر علمی در نیویورک تایمز نوشت:
 نظرات هاوگینگ در این کتاب  بچه گانه و بی حساب شده است
http://www.nytimes.com/2010/09/08/books/08book.html

فیزیکدان مشهور شان کارول در وال استریت ژورنال نوشت:
باعث تاسف است که هاوکینگ کتابش را (طرح بزرگ) را با جنگ بی معنی بین علم و دین آغاز کرده است
http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704358904575477583868227458

جان هورگان استاد دانشگاه کلمبیا در ساینتیفیک آمریکن گفت:
جهان موازی تشابه زیادی به رستوران انیمیشن آلیس دارد ، در آن رستوران با درخواست هر مواد غذایی میشد آن را صاحب شد در حالبکه در نظریه هاوکینگ هم با احتمال جهان های دیگر میتوان وجود داشتن آن را فرض کرد که این موضوع نشاندهنده غیر تجربی و غیر علمی بودن جهان های موازی است . در واقع پیش بینی همه چیز مانند پیش بینی هیچ چیز است هاوکینگ به ما میگوید نظریه ام پایان جستجو ها برای حل مسئله وجود است، احتمالا هاوکینگ با ما شوخی کرده است !!
http://blogs.scientificamerican.com/cross-check/cosmic-clowning-stephen-hawkings-new-theory-of-everything-is-the-same-old-crap/

پل دیویس ستاره شناس و فیزیکدان مشهور در گاردین نوشت:
آیا این پایان قصه است؟ آیا  فرضیه جهان های موازی میتواند مسئله چرایی وجود را حل کند؟ قطعا خیر . چون برای توجیه قوانین فیزیکی حاکم بر این جهان ها نیاز به یک "متا قانون" داریم یعنی چیزی که پیدایش  قوانین فیزیک را توجیه کند که این متا قانون شباهات زیاید با خدای ادیان دارد
https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2010/sep/04/stephen-hawking-big-bang-gap

راجر پنروز ریاضی دان بزرگ  و معروف در کاتولیک نیوز نوشت:
وقتی که هاوکینگ همراه این فرضیه ادعای  رد خدا هم ضمیمه کرد در این زمان این نظریه از حوزه علم خارج شد و به شبه علم تبدیل گشته است . نظر هاوکینگ فقط مجموعه ای از ایده ها و آرمان ها و ارزوها است و به هیچ وجه با مشاهدات تجربی پشتیبانی نشده است.
http://www.indcatholicnews.com/news.php?viewStory=16815

همیش جانستون فیزیکدان انگلیسی و مدیر سایت "جهان فیزیک" در این سایت گفت:
نظر هاوکینگ در مورد جهان های موازی بشدت نگران کننده است و به هیچ وجه نمیتوان لقب علمی بودن را به این فرضیه داد
 http://blog.physicsworld.com/2010/09/08/by-hamish-johnstonstephen-hawk/

پیتر وویت ریاضی دان و فیزیکدان مشهور و نویسنده کتاب های علمی در دانشگاه کلمبیا نوشت:
یک نظریه علمی اولا باید دقیق و جامع باشد دوما دارای عناصر قابل تنظیم باشد سوما با مشاهدات تجربی مطابقت داشته باشد چهارما  موارد ابطال پذیری خویش را ذکر کرده باشد اما متاسفانه نظریه هاوگینک هیچکدام از این شرط ها را ندارد .هاوکیگ برای اینکه فروش کتابش را بیشتر کند در این کتاب به جنگ خدا و دین رفته است جا دارد که از هاوکینگ سوال کنم چرا با چنین فرضیه ضعیفی به جنگ دین رفته ای؟ جهان های موازی و ادیان هر دو  مثل هم هستند چون بر مبنای ایمان به نتیجه  ( نه آزمایش ) بنا شده اند با این وضع نمیتوان این فرضیه را علمی خواند بلکه میتوان آن را در دسته بندی "شبه علم"  قرار داد
http://www.math.columbia.edu/~woit/wordpress/?p=3141

جرج الیس فیزیکدان بزرگ و همکار خود هاوکینگ در ساینتیک آمریکن گفت:
ایده جهان های موازی میتواند برای فیزیک مدرن خطرناک باشد زیرا یک دروغ  در بیرون از مرزهای ساینس است
https://www.scientificamerican.com/article/does-the-multiverse-really-exist1/

پل استنهارت دانشمند بزرگ فیزیک نظری در دانشگاه هارواد در بنیاد ادچ نوشت:
این ایده که ما در جهان های موازی زندگی میکنیم که هر کدام خواص کیهانی و و قوانین فیزیکی متفاوتی دارند را نیمتوان با پسوند علمی پشیتیبانی کرد زیرا  مشاهده کردن و پیش بینی پذیری این جهان ها غیر ممکن است چون قوانین هر تکه از این جهان ها بصورت متفاوت و تصادفی نسبت به جهان های دیگر انتخاب شده اند و برای همین هیچ الگوریتمی را نیمتوان یافت که در پیش بینی پذیری این جهان ها به ما کمک کند
https://www.edge.org/response-detail/25405

سارا اسکالز  پژوهشگر فیزیک درسایت معتبر اسمیتسونین نوشت:
یک جهان و هر چیزی که در ان است دارای تعاریف مشخصی است و همه چیز در این جهان قابل مشاهده و اثبات است در حالیکه ایده جهان های موازی غیر قابل دسترس در  فیزیک و کیهان و حتی فلسفه است
http://www.smithsonianmag.com/science-nature/can-physicists-ever-prove-multiverse-real-180958813

استیون واینبرگ دارای نوبل فیزیک در مصاحبه با مجله کوانتوم گفت:
ایده چند جهانی بیشتر شبیه یک بحث فلسفی در فیزیک است وقتی که ما به چارچوب های علمی مراجعه میکنیم  ایده جهان های موازی را خارج از حوزه علم تجربی میابیم اما اگر کسی این ایده را قبول کند به ناچار باید به یک سری سوالات پسا علمی نیز پاسخ دهد که این سوالات را میتوان در حوزه فلسفه طبقه بندی کرد در حالیکه  دانشمندان علم تجربی هیچوقت نمیتوانند پاسخ این سوالات را دهند
https://www.quantamagazine.org/20150317-sciences-path-from-myth-to-multiverse/